Femke van ZeijlJournaliste2012-02-06T09:44:07+01:00Vasilishttp://www.fvz-journaliste.nl/index.phpvasilis@vasilis.nltag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijlPivotCopyright (c) 2012, Authors of Femke van ZeijlPuur toeval2012-02-06T09:44:00+01:002012-02-06T09:42:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.352Na jaren journalistiek en twee non-fictie boeken schrijf ik een roman. Waarom? Het begon vorige zomer in Lagos op een literaire workshop waarvan ik verslag deed voor ZAM Magazine, met een uitspraak van de Nigeriaanse auteur Chimamanda Adichie – koningin van de oneliners over creatief schrijven. Ze stelde schrijvers meer te vertrouwen wanneer deze fictie schreven, dan non-fictie. In fictie, zei ze, hoef je de mensen over wie je schrijft minder te beschermen. Toen begon het mij te dagen: het thema interculturele relaties moet ik behandelen door middel van fictie! Het onderwerp lag al jaren te sudderen in mijn hersenpan, sinds ik voor het eerst in Afrika belandde - in Mozambique om precies te zijn - tien jaar geleden, en zag wat er gebeurde tussen Westerse vrouwen en Afrikaanse mannen. Door de jaren heen ben ik getuige geweest van zo veel romances, tragedies en grote en kleine incidenten, dat ik er een bibliotheek over vol zou kunnen schrijven. Verhalen over liefde, macht, gender, verraad, misverstanden, cultuurschokken en geld. Maar ik heb nooit het vertrouwen willen beschamen van de betrokkenen, dus bleef het idee altijd in de ijskast. Tot Adichies opmerking. Toen zijn de hoofdpersonen van mijn eerste roman geboren: Daniel, half Zimbabweaans, half Mozambikaans, en de Portugese Cristina. En alle overeenkomsten met werkelijk bestaande personen berusten op puur toeval.
Klik hier om mijn artikel te lezen over de Farafina Trust Creative Writing Workshop in LagosNa jaren journalistiek en twee non-fictie boeken schrijf ik een roman. Waarom? Het begon vorige zomer in Lagos op een literaire workshop waarvan ik verslag deed voor ZAM Magazine, met een uitspraak van de Nigeriaanse auteur Chimamanda Adichie – koningin van de oneliners over creatief schrijven. Ze stelde schrijvers meer te vertrouwen wanneer deze fictie schreven, dan non-fictie. In fictie, zei ze, hoef je de mensen over wie je schrijft minder te beschermen. Toen begon het mij te dagen: het thema interculturele relaties moet ik behandelen door middel van fictie! Het onderwerp lag al jaren te sudderen in mijn hersenpan, sinds ik voor het eerst in Afrika belandde - in Mozambique om precies te zijn - tien jaar geleden, en zag wat er gebeurde tussen Westerse vrouwen en Afrikaanse mannen. Door de jaren heen ben ik getuige geweest van zo veel romances, tragedies en grote en kleine incidenten, dat ik er een bibliotheek over vol zou kunnen schrijven. Verhalen over liefde, macht, gender, verraad, misverstanden, cultuurschokken en geld. Maar ik heb nooit het vertrouwen willen beschamen van de betrokkenen, dus bleef het idee altijd in de ijskast. Tot Adichies opmerking. Toen zijn de hoofdpersonen van mijn eerste roman geboren: Daniel, half Zimbabweaans, half Mozambikaans, en de Portugese Cristina. En alle overeenkomsten met werkelijk bestaande personen berusten op puur toeval. Klik hier om mijn artikel te lezen over de Farafina Trust Creative Writing Workshop in Lagos
]]>FemkePvdA congres: Koele lente, hete herfst?2012-01-21T09:46:00+01:002012-01-21T09:43:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.349Gaat Nigeria een politieke lente tegemoet? Op het PvdA-congres dit weekend zal ik praten over de recente gebeurtenissen in Afrika's volkrijkste land. Een natiewijde protestbeweging kwam op gang nadat op 1 januari de benzineprijzen bijna verdrievoudigden doordat de regering de subsidie erop afschafte. Het protest gaat echter over veel meer dan de prijs van een liter aan de pomp. In het debat komen behalve Nigeria ook de politieke ontwikkelingen in andere landen aan bod. Tweede Kamerlid Jacques Monasch zal het hebben over Rusland en HIVOS-medewerker Marcel van der Heijden over Syrië. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de bewegingen en wat kunnen wij ervan leren?
Zondag 22 januari, 13.15 uur, Brabanthallen, Den Bosch, in de foyer.Gaat Nigeria een politieke lente tegemoet? Op het PvdA-congres dit weekend zal ik praten over de recente gebeurtenissen in Afrika's volkrijkste land. Een natiewijde protestbeweging kwam op gang nadat op 1 januari de benzineprijzen bijna verdrievoudigden doordat de regering de subsidie erop afschafte. Het protest gaat echter over veel meer dan de prijs van een liter aan de pomp. In het debat komen behalve Nigeria ook de politieke ontwikkelingen in andere landen aan bod. Tweede Kamerlid Jacques Monasch zal het hebben over Rusland en HIVOS-medewerker Marcel van der Heijden over Syrië. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de bewegingen en wat kunnen wij ervan leren? Zondag 22 januari, 13.15 uur, Brabanthallen, Den Bosch, in de foyer.
]]>Femke'Tuurlijk weten we dat het kerstmis is'2011-12-23T23:18:00+01:002011-12-23T23:15:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.347'Wilde hij gewoon zeggen dat Afrikanen stom waren? Natuurlijk wisten we het.' De Zuid-Afrikaanse zanger Boomtown Gundane heeft zich altijd gestoord aan het nummer Do They Know it's Christmas. Midden jaren tachtig werden met deze single miljoenen Britse ponden ingezameld ter bestrijding van de honger in Ethiopië. Het Bob Geldof-project zette de nieuwe trend van beroemdheden die zich inzetten voor ontwikkelingshulp. Na 28 jaar is er eindelijk een Afrikaans antwoord op de song van Band Aid. The single heeft de toepasselijke titel Yes we do (Jaha, we weten het) en zou deze maand gelanceerd zijn in Kaapstad. De opbrengst gaat naar Britse scholen voor alfabetisering, voorbehoedmiddelen en het bijbrengen van discipline. Niet op zoek gaan naar de mp3 nu. Het liedje bestaat niet, noch de uitgesproken zanger Gundane. Het is een hoax. Maar wel een hele leuke waar velen zijn ingetrapt. Blijkbaar is er behoefte aan een antwoord op dat nummer van Geldof. Nu is het wachten op een Afrikaanse band die hierop inspeelt en het liedje daadwerkelijk maakt.'Wilde hij gewoon zeggen dat Afrikanen stom waren? Natuurlijk wisten we het.' De Zuid-Afrikaanse zanger Boomtown Gundane heeft zich altijd gestoord aan het nummer Do They Know it's Christmas. Midden jaren tachtig werden met deze single miljoenen Britse ponden ingezameld ter bestrijding van de honger in Ethiopië. Het Bob Geldof-project zette de nieuwe trend van beroemdheden die zich inzetten voor ontwikkelingshulp. Na 28 jaar is er eindelijk een Afrikaans antwoord op de song van Band Aid. The single heeft de toepasselijke titel Yes we do (Jaha, we weten het) en zou deze maand gelanceerd zijn in Kaapstad. De opbrengst gaat naar Britse scholen voor alfabetisering, voorbehoedmiddelen en het bijbrengen van discipline. Niet op zoek gaan naar de mp3 nu. Het liedje bestaat niet, noch de uitgesproken zanger Gundane. Het is een hoax. Maar wel een hele leuke waar velen zijn ingetrapt. Blijkbaar is er behoefte aan een antwoord op dat nummer van Geldof. Nu is het wachten op een Afrikaanse band die hierop inspeelt en het liedje daadwerkelijk maakt.
]]>FemkeHervonden genot2011-12-10T13:13:00+01:002011-12-09T14:25:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.344We hadden het er al vaak over gehad. Nu hakte ze de knoop door. Mijn goede Burkinese vriendin, in haar jeugd besneden en daardoor beroofd van haar clitoris, besloot begin dit jaar dat ze de hersteloperatie zou ondergaan. Ze vroeg of ik erbij wilde zijn om het vast te leggen, 'om andere vrouwen die het overwegen te laten zien hoe het is.' Samen gingen we naar de kliniek in Ouagadougou, waar de gynaecoloog in nog geen twintig minuten haar clitoris reconstrueerde. Voorbereiding en herstel duurden langer en omvatten vele, soms hilarische, gesprekken over seksualiteit, klaarkomen en masturbatie.
Meer weten?
- Ik schreef erover in Opzij en het Amerikaanse MS Magazine.
- Op 10 december vertelde ik erover in de TROS Nieuwsshow.
- Voor de video: klik op 'meer'.We hadden het er al vaak over gehad. Nu hakte ze de knoop door. Mijn goede Burkinese vriendin, in haar jeugd besneden en daardoor beroofd van haar clitoris, besloot begin dit jaar dat ze de hersteloperatie zou ondergaan. Ze vroeg of ik erbij wilde zijn om het vast te leggen, 'om andere vrouwen die het overwegen te laten zien hoe het is.' Samen gingen we naar de kliniek in Ouagadougou, waar de gynaecoloog in nog geen twintig minuten haar clitoris reconstrueerde. Voorbereiding en herstel duurden langer en omvatten vele, soms hilarische, gesprekken over seksualiteit, klaarkomen en masturbatie. Meer weten? - Ik schreef erover in Opzij en het Amerikaanse MS Magazine.
- Op 10 december vertelde ik erover in de TROS Nieuwsshow.
- Voor de video: klik op 'meer'.
]]>FemkeCongo's gouden toekomst2012-02-01T16:14:00+01:002011-12-05T15:40:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.342Geen land ter wereld dat zo met bodemschatten is gezegend, en geen land ook ter wereld dat daar de afgelopen eeuwen zo onder heeft geleden. De geschiedenis van de Democratische Republiek Congo is onlosmakelijk verbonden met de behoefte aan grondstoffen op de wereldmarkt. Of het nou rubber was, goud, uranium of coltan: zodra de economie er om vroeg bleek het Centraal-Afrikaanse er in haast onmetelijke hoeveelheden over te beschikken. Met alle ellende voor de plaatselijke bevolking van dien. Op 8 december interview ik schrijver David van Reybrouck over de rol van de handel grondstoffen in het Congolese heden en verleden. Ook Jaime de Bourbon Parme (Speciaal Vertegenwoordiger Natuurlijke Hulpbronnen Ministerie van Buitenlandse Zaken) en Joost van Puijenbroek (IKV Pax Christi) mengen zich daarna in het debat dat is georganiseerd door het Afrika Studiecentrum in samenwerking met Buitenlandse Zaken.
Donderdag 8 december, 15.00-17.00, Perscentrum Nieuwspoort, Den HaagGeen land ter wereld dat zo met bodemschatten is gezegend, en geen land ook ter wereld dat daar de afgelopen eeuwen zo onder heeft geleden. De geschiedenis van de Democratische Republiek Congo is onlosmakelijk verbonden met de behoefte aan grondstoffen op de wereldmarkt. Of het nou rubber was, goud, uranium of coltan: zodra de economie er om vroeg bleek het Centraal-Afrikaanse er in haast onmetelijke hoeveelheden over te beschikken. Met alle ellende voor de plaatselijke bevolking van dien. Op 8 december interview ik schrijver David van Reybrouck over de rol van de handel grondstoffen in het Congolese heden en verleden. Ook Jaime de Bourbon Parme (Speciaal Vertegenwoordiger Natuurlijke Hulpbronnen Ministerie van Buitenlandse Zaken) en Joost van Puijenbroek (IKV Pax Christi) mengen zich daarna in het debat dat is georganiseerd door het Afrika Studiecentrum in samenwerking met Buitenlandse Zaken. Donderdag 8 december, 15.00-17.00, Perscentrum Nieuwspoort, Den Haag
]]>FemkeHoezo gerechtigheid?2011-12-03T17:29:00+01:002011-11-29T18:09:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.341'Alle journalisten hebben dezelfde onderwerpen op hun schrijfblok als ze in Oost-Congo aankomen: verkrachting, gorilla's en kindsoldaten.' Deze observatie van een vriend uit Bukavu is te lezen in mijn boek Gin-tonic & Cholera. Hij zat er niet ver naast. Ook ik heb geschreven over het wijdverbreide seksuele geweld in Congo en ben zoals zo veel journalisten in het inmiddels beroemde Panzi-ziekenhuis geweest waar de slachtoffers worden behandeld. Hun leed is bijna onbeschrijflijk en het is goed dat de roep om gerechtigheid voor deze slachtoffers inmiddels internationaal klinkt. Maar de wereldwijde aandacht voor dit aspect van het probleem heeft zijn nare neveneffecten, zoals de Nederlandse filmmaaksters Ilse en Femke van Velzen tonen in hun nieuwste doumentaire Justice for Sale. Ze volgen de zaak van Masamba, beschuldigd van verkrachting. Hun film stelt de vraag wat een beroep op gerechtigheid betekent in een land waar het recht kan worden gekocht.'Alle journalisten hebben dezelfde onderwerpen op hun schrijfblok als ze in Oost-Congo aankomen: verkrachting, gorilla's en kindsoldaten.' Deze observatie van een vriend uit Bukavu is te lezen in mijn boek Gin-tonic & Cholera. Hij zat er niet ver naast. Ook ik heb geschreven over het wijdverbreide seksuele geweld in Congo en ben zoals zo veel journalisten in het inmiddels beroemde Panzi-ziekenhuis geweest waar de slachtoffers worden behandeld. Hun leed is bijna onbeschrijflijk en het is goed dat de roep om gerechtigheid voor deze slachtoffers inmiddels internationaal klinkt. Maar de wereldwijde aandacht voor dit aspect van het probleem heeft zijn nare neveneffecten, zoals de Nederlandse filmmaaksters Ilse en Femke van Velzen tonen in hun nieuwste doumentaire Justice for Sale. Ze volgen de zaak van Masamba, beschuldigd van verkrachting. Hun film stelt de vraag wat een beroep op gerechtigheid betekent in een land waar het recht kan worden gekocht.
]]>FemkeTelefoonstrategieën2011-11-13T05:34:00+01:002011-11-13T04:52:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.337Ineens weet ik weer waarom ik me altijd ver heb gehouden van celebrity journalistiek. Te weinig geduld voor beroemdheden. Maar momenteel werk ik in Lagos aan een reportage over de filmindustrie en moet ik ze wel te pakken zien te krijgen. En dat vereist in Nigeria nogal wat strategische planning. Een mobiel nummer alleen is niet genoeg: in de regel nemen belangrijke mensen - en lui die zich belangrijk voelen - hun telefoon niet op als ze het nummer van de beller niet herkennen. Het is dus zaak een bekende van betreffende grootheid op te snorren en vanaf diens telefoon het eerste contact te maken. Hoewel een sms met je buitenlandse naam ook nog wel eens interesse kan opwekken. Zo gaat een flink deel van mijn tijd op aan het uitdenken van telefoonstrategieën.Ineens weet ik weer waarom ik me altijd ver heb gehouden van celebrity journalistiek. Te weinig geduld voor beroemdheden. Maar momenteel werk ik in Lagos aan een reportage over de filmindustrie en moet ik ze wel te pakken zien te krijgen. En dat vereist in Nigeria nogal wat strategische planning. Een mobiel nummer alleen is niet genoeg: in de regel nemen belangrijke mensen - en lui die zich belangrijk voelen - hun telefoon niet op als ze het nummer van de beller niet herkennen. Het is dus zaak een bekende van betreffende grootheid op te snorren en vanaf diens telefoon het eerste contact te maken. Hoewel een sms met je buitenlandse naam ook nog wel eens interesse kan opwekken. Zo gaat een flink deel van mijn tijd op aan het uitdenken van telefoonstrategieën.En dan heb ik nog mazzel dat vrouwen in deze Nollywoodreportage de hoofdrol spelen. Die zijn nog enigszins benaderbaar. Mannen vinden zichzelf weer net iets gewichtiger, terecht of niet. Mooi voorbeeld: de beginnende acteur die ik ontmoette in Maryland, op het vasteland van Nigeria's grootste stad. Hij kwam overduidelijk net van de motortaxi afstappen, maar hield vol dat hij zich uitsluitend wenste te verplaatsen in fourwheeldrive met airconditioning. 'Ik ben een publiek figuur. Ik kan me niet permitteren in het openbaar vervoer gezien te worden', beweerde hij. De man speelde een handvol bijrollen in kleine films, maar mat zich vast het air van een celebrity aan. Met het opbouwen van je imago kun je in Lagos niet vroeg genoeg beginnen.
]]>FemkeLagos drive to impress-lijst2011-11-06T08:59:00+01:002011-11-06T08:24:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.335Voor een Toyota Prado maak je je uit de voeten. Dat weet iedere voetganger in Lagos. Te voet ben je hier sowieso rechteloos, maar voor sommige auto's moet je harder wegspringen dan voor andere. En de Prado staat bovenaan deze lijst. Wie een Prado rijdt, is een grote jongen. De ministers, ceo's en bankdirecteuren, ze rijden er allemaal in. Maar dan wel in het allernieuwste model. Het vehikel waarin je je verplaatst is in de grootste stad van Nigeria onmisbaar deel van je imago. Goede tweede op de drive to impress-lijst is de Toyota Camry, die de bijnaam muscle heeft, spierbundel. En sinds de immens populaire gouverneur van de staat Lagos in een Range Rover van A naar B gaat, kun je je als big oga ook in deze terreinwagen weer vertonen. Maar o wee als je rijdt in wat ze hier Pure Water noemen: de personenwagens die je net zo frequent ziet in de straten van Lagos als de zakjes water van het gelijkluidende merk die Lagocians aan de mond zetten. Dat zijn auto's voor schooljongens. Een voetganger gaat daarvoor alleen maar opzij omdat hij nog lager op de statusladder staat dan zo'n rijdend stuk blik, maar respect dwing je in een Pure Water niet af.Voor een Toyota Prado maak je je uit de voeten. Dat weet iedere voetganger in Lagos. Te voet ben je hier sowieso rechteloos, maar voor sommige auto's moet je harder wegspringen dan voor andere. En de Prado staat bovenaan deze lijst. Wie een Prado rijdt, is een grote jongen. De ministers, ceo's en bankdirecteuren, ze rijden er allemaal in. Maar dan wel in het allernieuwste model. Het vehikel waarin je je verplaatst is in de grootste stad van Nigeria onmisbaar deel van je imago. Goede tweede op de drive to impress-lijst is de Toyota Camry, die de bijnaam muscle heeft, spierbundel. En sinds de immens populaire gouverneur van de staat Lagos in een Range Rover van A naar B gaat, kun je je als big oga ook in deze terreinwagen weer vertonen. Maar o wee als je rijdt in wat ze hier Pure Water noemen: de personenwagens die je net zo frequent ziet in de straten van Lagos als de zakjes water van het gelijkluidende merk die Lagocians aan de mond zetten. Dat zijn auto's voor schooljongens. Een voetganger gaat daarvoor alleen maar opzij omdat hij nog lager op de statusladder staat dan zo'n rijdend stuk blik, maar respect dwing je in een Pure Water niet af.
]]>FemkeWaarom er ook Angolezen zijn die terug willen2011-11-04T06:24:00+01:002011-11-04T06:24:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.334De discussie over het terugsturen van de Angolese Mauro naar Angola heb ik met gemengde gevoelens gevolgd. Laat ik voorop stellen dat ik het onmenselijk vind een adolescent die je hier hebt laten opgroeien terug te sturen naar waar hij dan ook vandaan komt. Kwestie van mensenrechten. Maar evengoed herken ik me niet in het beeld dat wordt geschetst van Angola als de hel op aarde. Sterker nog: er zijn momenteel heel veel van Mauro's landgenoten die vrijwillig terugkeren naar het Zuid-West Afrikaanse land. Angola heeft een van de snelst groeiende economieën ter wereld en als je de juiste mensen kent, liggen de kansen er voor het oprapen. Het NOS Journaal op Drie interviewde me hierover.
Naar NOS op DrieDe discussie over het terugsturen van de Angolese Mauro naar Angola heb ik met gemengde gevoelens gevolgd. Laat ik voorop stellen dat ik het onmenselijk vind een adolescent die je hier hebt laten opgroeien terug te sturen naar waar hij dan ook vandaan komt. Kwestie van mensenrechten. Maar evengoed herken ik me niet in het beeld dat wordt geschetst van Angola als de hel op aarde. Sterker nog: er zijn momenteel heel veel van Mauro's landgenoten die vrijwillig terugkeren naar het Zuid-West Afrikaanse land. Angola heeft een van de snelst groeiende economieën ter wereld en als je de juiste mensen kent, liggen de kansen er voor het oprapen. Het NOS Journaal op Drie interviewde me hierover. Naar NOS op Drie
]]>FemkeKwestie van perspectief2011-10-21T21:04:00+01:002011-10-15T11:42:00+01:00tag:femkevanzeijl,2012:FemkevanZeijl.332Twee paar ogen dwalen over een sloppenwijk in Caïro. In zijn korte film Sketch toont Egyptische filmmaker Karim Soliman hoe een kleine jongen en een kunstenaar een totaal andere realiteit waarnemen als zij hun blik over die woonwijk laten gaan. Het is maar waar je het accent legt. Op verzoek van het Architectuur Film Festival in Rotterdam vorige week, bekeek ik een aantal films die te maken hebben met de Afrikaanse stad. Naast Solimans film was er de korte film van Petna Ndaliko Katondolo uit D.R.Congo, Theatre Brulé, en de documentaire Grande Hotel van de Belgische Lotte Stoops uit België over het Grande Hotel in Beira, Mozambique. Juist hun verschillende perspectief op de Afrikaanse stad maakte het spannend.Twee paar ogen dwalen over een sloppenwijk in Caïro. In zijn korte film Sketch toont Egyptische filmmaker Karim Soliman hoe een kleine jongen en een kunstenaar een totaal andere realiteit waarnemen als zij hun blik over die woonwijk laten gaan. Het is maar waar je het accent legt. Op verzoek van het Architectuur Film Festival in Rotterdam vorige week, bekeek ik een aantal films die te maken hebben met de Afrikaanse stad. Naast Solimans film was er de korte film van Petna Ndaliko Katondolo uit D.R.Congo, Theatre Brulé, en de documentaire Grande Hotel van de Belgische Lotte Stoops uit België over het Grande Hotel in Beira, Mozambique. Juist hun verschillende perspectief op de Afrikaanse stad maakte het spannend.
]]>Femke
Na jaren journalistiek en twee non-fictie boeken schrijf ik een roman. Waarom? Het begon vorige zomer in Lagos op een literaire workshop waarvan ik verslag deed voor ZAM Magazine, met een uitspraak van de Nigeriaanse auteur Chimamanda Adichie – koningin van de oneliners over creatief schrijven. Ze stelde schrijvers meer te vertrouwen wanneer deze fictie schreven, dan non-fictie. In fictie, zei ze, hoef je de mensen over wie je schrijft minder te beschermen. Toen begon het mij te dagen: het thema interculturele relaties moet ik behandelen door middel van fictie! Het onderwerp lag al jaren te sudderen in mijn hersenpan, sinds ik voor het eerst in Afrika belandde - in Mozambique om precies te zijn - tien jaar geleden, en zag wat er gebeurde tussen Westerse vrouwen en Afrikaanse mannen. Door de jaren heen ben ik getuige geweest van zo veel romances, tragedies en grote en kleine incidenten, dat ik er een bibliotheek over vol zou kunnen schrijven. Verhalen over liefde, macht, gender, verraad, misverstanden, cultuurschokken en geld. Maar ik heb nooit het vertrouwen willen beschamen van de betrokkenen, dus bleef het idee altijd in de ijskast. Tot Adichies opmerking. Toen zijn de hoofdpersonen van mijn eerste roman geboren: Daniel, half Zimbabweaans, half Mozambikaans, en de Portugese Cristina. En alle overeenkomsten met werkelijk bestaande personen berusten op puur toeval.
Gaat Nigeria een politieke lente tegemoet? Op het PvdA-congres dit weekend zal ik praten over de recente gebeurtenissen in Afrika's volkrijkste land. Een natiewijde protestbeweging kwam op gang nadat op 1 januari de benzineprijzen bijna verdrievoudigden doordat de regering de subsidie erop afschafte. Het protest gaat echter over veel meer dan de prijs van een liter aan de pomp. In het debat komen behalve Nigeria ook de politieke ontwikkelingen in andere landen aan bod. Tweede Kamerlid Jacques Monasch zal het hebben over Rusland en HIVOS-medewerker Marcel van der Heijden over Syrië. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de bewegingen en wat kunnen wij ervan leren?
'Wilde hij gewoon zeggen dat Afrikanen stom waren? Natuurlijk wisten we het.' De Zuid-Afrikaanse zanger Boomtown Gundane heeft zich altijd gestoord aan het nummer Do They Know it's Christmas. Midden jaren tachtig werden met deze single miljoenen Britse ponden ingezameld ter bestrijding van de honger in Ethiopië. Het Bob Geldof-project zette de nieuwe trend van beroemdheden die zich inzetten voor ontwikkelingshulp. Na 28 jaar is er eindelijk een Afrikaans antwoord op de song van Band Aid. The single heeft de toepasselijke titel Yes we do (Jaha, we weten het) en zou deze maand gelanceerd zijn in Kaapstad. De opbrengst gaat naar Britse scholen voor alfabetisering, voorbehoedmiddelen en het bijbrengen van discipline. Niet op zoek gaan naar de mp3 nu. Het liedje bestaat niet, noch de uitgesproken zanger Gundane. Het is een hoax. Maar wel een hele leuke waar velen zijn ingetrapt. Blijkbaar is er behoefte aan een antwoord op dat nummer van Geldof. Nu is het wachten op een Afrikaanse band die hierop inspeelt en het liedje daadwerkelijk maakt.
]]>
We hadden het er al vaak over gehad. Nu hakte ze de knoop door. Mijn goede Burkinese vriendin, in haar jeugd besneden en daardoor beroofd van haar clitoris, besloot begin dit jaar dat ze de hersteloperatie zou ondergaan. Ze vroeg of ik erbij wilde zijn om het vast te leggen, 'om andere vrouwen die het overwegen te laten zien hoe het is.' Samen gingen we naar de kliniek in Ouagadougou, waar de gynaecoloog in nog geen twintig minuten haar clitoris reconstrueerde. Voorbereiding en herstel duurden langer en omvatten vele, soms hilarische, gesprekken over seksualiteit, klaarkomen en masturbatie.
Geen land ter wereld dat zo met bodemschatten is gezegend, en geen land ook ter wereld dat daar de afgelopen eeuwen zo onder heeft geleden. De geschiedenis van de Democratische Republiek Congo is onlosmakelijk verbonden met de behoefte aan grondstoffen op de wereldmarkt. Of het nou rubber was, goud, uranium of coltan: zodra de economie er om vroeg bleek het Centraal-Afrikaanse er in haast onmetelijke hoeveelheden over te beschikken. Met alle ellende voor de plaatselijke bevolking van dien. Op 8 december interview ik schrijver David van Reybrouck over de rol van de handel grondstoffen in het Congolese heden en verleden. Ook Jaime de Bourbon Parme (Speciaal Vertegenwoordiger Natuurlijke Hulpbronnen Ministerie van Buitenlandse Zaken) en Joost van Puijenbroek (IKV Pax Christi) mengen zich daarna in het debat dat is georganiseerd door het Afrika Studiecentrum in samenwerking met Buitenlandse Zaken.
'Alle journalisten hebben dezelfde onderwerpen op hun schrijfblok als ze in Oost-Congo aankomen: verkrachting, gorilla's en kindsoldaten.' Deze observatie van een vriend uit Bukavu is te lezen in mijn boek Gin-tonic & Cholera. Hij zat er niet ver naast. Ook ik heb geschreven over het wijdverbreide seksuele geweld in Congo en ben zoals zo veel journalisten in het inmiddels beroemde Panzi-ziekenhuis geweest waar de slachtoffers worden behandeld. Hun leed is bijna onbeschrijflijk en het is goed dat de roep om gerechtigheid voor deze slachtoffers inmiddels internationaal klinkt. Maar de wereldwijde aandacht voor dit aspect van het probleem heeft zijn nare neveneffecten, zoals de Nederlandse filmmaaksters Ilse en Femke van Velzen tonen in hun nieuwste doumentaire Justice for Sale. Ze volgen de zaak van Masamba, beschuldigd van verkrachting. Hun film stelt de vraag wat een beroep op gerechtigheid betekent in een land waar het recht kan worden gekocht.
]]>
Ineens weet ik weer waarom ik me altijd ver heb gehouden van celebrity journalistiek. Te weinig geduld voor beroemdheden. Maar momenteel werk ik in Lagos aan een reportage over de filmindustrie en moet ik ze wel te pakken zien te krijgen. En dat vereist in Nigeria nogal wat strategische planning. Een mobiel nummer alleen is niet genoeg: in de regel nemen belangrijke mensen - en lui die zich belangrijk voelen - hun telefoon niet op als ze het nummer van de beller niet herkennen. Het is dus zaak een bekende van betreffende grootheid op te snorren en vanaf diens telefoon het eerste contact te maken. Hoewel een sms met je buitenlandse naam ook nog wel eens interesse kan opwekken. Zo gaat een flink deel van mijn tijd op aan het uitdenken van telefoonstrategieën.En dan heb ik nog mazzel dat vrouwen in deze Nollywoodreportage de hoofdrol spelen. Die zijn nog enigszins benaderbaar. Mannen vinden zichzelf weer net iets gewichtiger, terecht of niet. Mooi voorbeeld: de beginnende acteur die ik ontmoette in Maryland, op het vasteland van Nigeria's grootste stad. Hij kwam overduidelijk net van de motortaxi afstappen, maar hield vol dat hij zich uitsluitend wenste te verplaatsen in fourwheeldrive met airconditioning. 'Ik ben een publiek figuur. Ik kan me niet permitteren in het openbaar vervoer gezien te worden', beweerde hij. De man speelde een handvol bijrollen in kleine films, maar mat zich vast het air van een celebrity aan. Met het opbouwen van je imago kun je in Lagos niet vroeg genoeg beginnen.
]]>
Voor een Toyota Prado maak je je uit de voeten. Dat weet iedere voetganger in Lagos. Te voet ben je hier sowieso rechteloos, maar voor sommige auto's moet je harder wegspringen dan voor andere. En de Prado staat bovenaan deze lijst. Wie een Prado rijdt, is een grote jongen. De ministers, ceo's en bankdirecteuren, ze rijden er allemaal in. Maar dan wel in het allernieuwste model. Het vehikel waarin je je verplaatst is in de grootste stad van Nigeria onmisbaar deel van je imago. Goede tweede op de drive to impress-lijst is de Toyota Camry, die de bijnaam muscle heeft, spierbundel. En sinds de immens populaire gouverneur van de staat Lagos in een Range Rover van A naar B gaat, kun je je als big oga ook in deze terreinwagen weer vertonen. Maar o wee als je rijdt in wat ze hier Pure Water noemen: de personenwagens die je net zo frequent ziet in de straten van Lagos als de zakjes water van het gelijkluidende merk die Lagocians aan de mond zetten. Dat zijn auto's voor schooljongens. Een voetganger gaat daarvoor alleen maar opzij omdat hij nog lager op de statusladder staat dan zo'n rijdend stuk blik, maar respect dwing je in een Pure Water niet af.
]]>
De discussie over het terugsturen van de Angolese Mauro naar Angola heb ik met gemengde gevoelens gevolgd. Laat ik voorop stellen dat ik het onmenselijk vind een adolescent die je hier hebt laten opgroeien terug te sturen naar waar hij dan ook vandaan komt. Kwestie van mensenrechten. Maar evengoed herken ik me niet in het beeld dat wordt geschetst van Angola als de hel op aarde. Sterker nog: er zijn momenteel heel veel van Mauro's landgenoten die vrijwillig terugkeren naar het Zuid-West Afrikaanse land. Angola heeft een van de snelst groeiende economieën ter wereld en als je de juiste mensen kent, liggen de kansen er voor het oprapen. Het NOS Journaal op Drie interviewde me hierover.
Twee paar ogen dwalen over een sloppenwijk in Caïro. In zijn korte film Sketch toont Egyptische filmmaker Karim Soliman hoe een kleine jongen en een kunstenaar een totaal andere realiteit waarnemen als zij hun blik over die woonwijk laten gaan. Het is maar waar je het accent legt. Op verzoek van het Architectuur Film Festival in Rotterdam vorige week, bekeek ik een aantal films die te maken hebben met de Afrikaanse stad. Naast Solimans film was er de korte film van Petna Ndaliko Katondolo uit D.R.Congo, Theatre Brulé, en de documentaire Grande Hotel van de Belgische Lotte Stoops uit België over het Grande Hotel in Beira, Mozambique. Juist hun verschillende perspectief op de Afrikaanse stad maakte het spannend.
]]>